تختِ پروکروستس

در اساطیر یونان، پروکروستس، پسر پوزیدون‌(خدای دریا)، کسی بود که عادت داشت، مسافران خسته را به خانۀ کوچکش در آتیکا، دعوت کند و سخاوت‌مندانه از مهمان‌هایش پذیرایی کند و به آن‌ها جایی برای خوابیدن بدهد. اما او ذهنی پیچیده‌ و رازی بسیار مخوف، برای انتخاب کسانی که شایستۀ مهمان‌نوازی‌اش بودند، داشت.

او می‌خواست مسافران روی تختی بخوابند که دقیقاً اندازه‌شان باشد و برای رسیدن به چنین هدفی،‌ این‌گونه عمل می‌کرد: اگر قد مهمانش خیلی بلند بود، پاهایش را قطع می‌کرد و اگر خیلی کوتاه بود، آن‌قدر او را می‌کشید، تا اندازۀ تخت شود. پرکروستس به معنی «کِشنده» است.

یک روز تسئوس، قهرمان این داستان کوچک، برای اجرای عدالت ظاهر شد و سناریوی پرکروستس را روی خودش اجرا کرد.  بعد از غذای مرسوم، تسئوس، پروکروستس را وادار کرد در تخت خودش بخوابد. سپس برای این‌که او را اندازه تخت کند، سرش را از بدن جدا کرد. 

 

 

تخت پروکروستس: کلمات قصار فلسفی و عملی عنوان کتابی از اندیشمند و فیلسوف معاصر، نسیم نیکلاس طالب نویسندۀ معروف کتاب قوی سیاه؛‌اندیشه‌ورزی پیرامون ریسک است. این کتاب، مجموعه‌ای از گزین‌گویه‌های اوست. 

او این کتاب را برای نخستین بار در سال ۲۰۱۰ منتشر کرد و سپس در اواخر سال ۲۰۱۶ ویرایش دوم آن را منتشر کرد. در ویرایش دوم، حجم کتاب حدوداً یک و نیم برابر شده است.

 

 

آن‌چه نسیم طالب، در این کتاب، می‌خواهد بگوید این است که ما انسان‌های ساکن این سیاره، برای حل مشکلاتی که بسیار مهم و پیچیده هستند، متد پروکرستس را پیش می‌گیرم و طبق آن عمل می‌کنیم.

به جای این‌که تخت را اندازۀ مسافران کنیم، اعضای بدن مسافران را قطع می‌کنیم، تا آن‌ها را اندازۀ تخت کنیم.

 

 

در پیش‌گفتار این کتاب آمده است که :

هر یک از گزین‌گویه‌های این کتاب، به نوعی دربارۀ تخت پروکروستس هستند ـ ما انسان‌ها،‌ با محدودیت دانش و چیزهایی مواجه هستیم که نمی‌بینیم (اعم از نادیدنی‌ها و ناشناخته‌ها) و این تنش را با گنجاندن زندگی و جهان در ایده‌های شکننده بازاری، طبقه‌بندی‌های فروکاسته،‌ لغت‌نامه‌های اختصاصی و روایت‌های از پیش‌آماده، که گاهی اوقات هم پیامدهای شدیدی دارد، بر طرف می‌کنیم.

همچنین، به نظر می‌رسد ما از این برازشِ پسرفتی، بی‌اطلاع هستیم، مانند بیشتر خیاط‌هایی که از تحویل کت و شلوار کاملاً اندازه به مشتری‌های‌شان، به اندازۀ جراحی اعضای بدن آن‌ها، بسیار خشنود می‌شوند.

برای مثال، تعداد کمی می‌فهمند که ما مغزهای دانش‌آموزان را از طریق دارو تغییر می‌دهیم، تا آن‌ها را با برنامۀ آموزشی تطبیق دهیم، به جای‌این‌که سیستم آموزشی را متناسب با هر دانش‌آموز تغییر دهیم.

 

نسیم طالب معتقد است که تمدن‌های مدرن، تاثیرات جانبی اهانت‌آمیزی به همراه داشته‌اند…

  • انسان‌ها را تغییر می‌دهند تا با تکنولوژی مطابقت داشته باشند.
  • واقعیت را سرزنش می‌کنند، برای این‌که با مدل‌های اقتصادی آن‌ها، سازگار نیست.
  • بیماری‌هایی اختراع می‌کنند، تا داروهای‌شان را بفروشند.
  • هوش را طوری تعریف می‌کنند، که فقط می‌تواند در کلاس‌های درس تست شود.
  • مردم را متقاعد می‌کنند که کارمندی، بردگی نیست.

 

کتاب تخت پروکروستس، مجموعه‌ای از گزین‌گویه‌های نسیم طالب است، از یک جملۀ کوتاه گرفته تا یک پارگراف بلند، هر کدام حاوی پیامی متفکرانه و قدرتمند، که پیرامون این ایده می‌چرخد که، ما نه تنها چیزها را در جعبه‌های اشتباه می‌گذاریم، بلکه متغیرهای اشتباهی را هم تغییر می‌دهیم.

 

هر یک از گزین‌گویه‌های این کتاب، به تنهایی، تفکراتِ متراکم یا خلاصه‌ای هستند که حولِ ایدۀ اصلی نسیم طالب، دربارۀ این‌که ما چگونه با آن چه نمی‌دانیم، برخورد می‌کنیم، و این‌که چگونه باید با آن‌ها، برخورد کنیم، می‌گردد، موضوعات عمیق‌تری که در کتاب‌هایش «قوی سیاه» و «فریفته بختانگی» به آن‌ها پرداخته‌است.

 

نسیم نیکلاس طالب، زندگی خود را وقف مسائلی چون عدم قطعیت، احتمالات و دانش کرده‌ است و سه حرفۀ مرتبط با این موضوعات را به عنوان تاجر کسب‌و‌کار، جستارنویس فلسفی و محقق دانشگاهی، بر عهده دارد. او در حال حاضر، بیشترین زمانش را در خلوت، صرف مطالعاتش می‌کند، یا به پرسه‌گردی و مراقبه در کافه‌های این سیاره می‌گذراند.

نسیم طالب، استاد ممتازِ مهندسی ریسک در دانشکده مهندسی تاندن، دانشگاه نیویورک است. موضوع اصلی مطالعات او «تصمیم گیری در شرایط ابهام» است که نقشه و پروتکلی برای نحوۀ زندگی در جهانی است که درکش نمی‌کنیم.

 

می‌توانید در پست‌های آینده، ترجمۀ فصل‌هایی از این کتاب را بخوانید.

تختِ پرکروستس: مقدمه

تختِ پرکروستس:‌ روایت‌های متناقض

تختِ پروکروستس: موضوعات مربوط به هستی‌شناسی

 

2 دیدگاه برای “تختِ پروکروستس

  1. سلام طاهره عزیزم
    چقدر از خوندن مطلب زیبا و عالی‌ات شگفت‌زده شدم.
    چقدر زیبا و منحصربفرد ظرافت‌های نوشتاری نسیم طالب رو بیان کردی.
    نگاه و تحلیل‌هات بی‌نظیر هستن.
    بهترین دوستم!
    قوی و بی‌نظیر می‌نویسی و من به داشتن دوستی مثل تو افتخار می‌کنم.

    1. سلام بهار جان
      ممنونم عزیزم
      مایه دلگرمیه که نوشته‌هام رو می‌خونی.
      دوست شاعرم!
      امیدوارم فرصتی پیش بیاد که بتونم از نزدیک ببینمت.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *